De standaardcontroles, en hoe je ze goed uitvoert
Begin bij de basis, ook al is die te vervalsen: samen vormen deze punten een eerste zeef.
Beveiligde verbinding. Een adres dat met https begint en een slotje in de adresbalk betekent dat het verkeer versleuteld is. Het zegt niets over de eerlijkheid van de verkoper — een certificaat is gratis — maar het ontbreken ervan is wel meteen een reden om af te haken bij een betaalpagina.
Bedrijfsgegevens. Een Nederlandse webshop hoort een KvK-nummer, btw-nummer en vestigingsadres te vermelden. Controleer het KvK-nummer in het handelsregister: staat er een andere naam of een ander adres bij, dan klopt er iets niet. Let ook op de oprichtingsdatum.
Keurmerken. De bekende Nederlandse keurmerken zijn Thuiswinkel Waarborg, WebwinkelKeur en Webshop Keurmerk. Thuiswinkel is met afstand het bekendst — ongeveer 96 procent van de consumenten herkent het. Belangrijk: een keurmerklogo hoort aanklikbaar te zijn en door te leiden naar een verificatiepagina bij de keurmerkhouder zelf. Een plaatje zonder link is een plaatje.
Reviews. Kijk niet naar het gemiddelde maar naar de inhoud: noemen beoordelingen concrete producten en situaties, of zijn het algemene loftuitingen? Externe platforms zoals Trustpilot of Kiyoh zijn lastiger te sturen dan reviews op de site zelf.
Hulpmiddelen. Tools als ScamCheck en de Fraud Detector van de politie kijken in één keer naar domeinleeftijd, meldingen en bekende oplichterskenmerken. Een minuut werk, en bij twijfel doorslaggevend.
Welke controle zegt echt iets? links: in vijf minuten na te maken door een oplichter — rechts: kost tijd die hij niet heeft •
https en slotjecertificaat is gratis
KvK-nummerte kopiëren van een ander
domeinleeftijdwhois: vorige maand?
retouradreseen pakket moet érgens heen
keurmerklogoalleen echt als het klikt
betaalmethoden en spreiding van reviews alleen vooruitbetalen of veertig lovende reviews in één week: wegwezen Doe de vier rechterchecks; ze kosten samen twee minuten en zijn niet te vervalsen. Eigen schema bij de genoemde controles.
Wat een oplichter niet kan vervalsen
Wat overblijft zijn de dingen die tijd kosten in plaats van moeite. Die kun je in twee minuten nalopen:
• De leeftijd van het domein. Via een whois-zoekopdracht zie je wanneer een domein is geregistreerd. Een winkel die vorige maand is aangemaakt en nu al honderden producten met vijftig procent korting aanbiedt, verdient wantrouwen — ongeacht hoe verzorgd de site oogt.
• Een retouradres, niet alleen een contactformulier. Een adres waar een pakket naartoe kan is aanzienlijk lastiger te fingeren dan een e-mailadres.
• Betaling achteraf of iDEAL via een bekende partij. Wie alleen vooruitbetalen per bankoverschrijving aanbiedt, of vraagt om betaling via een tikkie of cryptomunt, valt af. Dat is geen aanwijzing meer, dat is een uitkomst.
• Reviews met een tijdlijn. Niet het gemiddelde telt, maar de spreiding: veertig lovende beoordelingen binnen dezelfde week zeggen iets anders dan veertig beoordelingen verspreid over twee jaar.
Keurmerken onderling verschillen meer dan je denkt
De bekende keurmerken toetsen vooral papierwerk: algemene voorwaarden, retourbeleid, bedrijfsgegevens. Dat is nuttig, maar het zegt weinig over hoe een winkel zich gedraagt als er iets misgaat — en dat is nu juist het moment waarop je het wilt weten. Er zijn ook keurmerken die het van de andere kant benaderen en de beoordeling bij de klant leggen in plaats van bij een controleur.
Een voorbeeld daarvan is WebshopSelect, dat sinds 2010 werkt met beoordelingen door consumenten zelf; op de pagina over de werkwijze staat uitgelegd hoe een winkel status opbouwt. Het aardige van zo’n opzet is dat een winkel zijn plek niet één keer verdient maar telkens opnieuw.
Wat te doen als het tóch misgaat
Betaald en niets ontvangen? Meld het bij je bank binnen dertien maanden — bij een incasso kun je storneren, bij een creditcard geldt chargeback. Doe daarnaast melding bij de Fraudehelpdesk, ook als je je geld al kwijt bent: die meldingen zijn wat een winkel uiteindelijk uit de zoekresultaten haalt, en daarmee help je de volgende die er bijna intrapt.